Khi đầu tư nhà xưởng, nhiều doanh nghiệp thường lựa chọn cách tiếp cận quen thuộc: tham quan các nhà xưởng đang vận hành hiệu quả, quan sát cách bố trí mặt bằng và coi đó như một mô hình an toàn để áp dụng. Cách làm này có cơ sở, nhưng trong thực tế triển khai, đây lại là nguyên nhân dẫn đến nhiều vấn đề vận hành phát sinh về sau.
Layout nhà xưởng không phải là một bản vẽ có thể sao chép.
Nó là kết quả trực tiếp của cách mỗi doanh nghiệp tổ chức sản xuất và vận hành.
Layout nhà xưởng được quyết định bởi những yếu tố nào?
Dù cùng ngành, cùng quy mô, thậm chí cùng loại máy móc, chỉ cần khác cách vận hành thì layout tối ưu đã không còn giống nhau. Trong thực tế, layout nhà xưởng chịu ảnh hưởng bởi ba nhóm yếu tố chính.
1. Nhịp sản xuất và trọng tâm hoạt động
Có doanh nghiệp mạnh về gia công, có doanh nghiệp tập trung vào lắp ráp. Có nơi sản xuất theo chuỗi liên tục, có nơi chia nhỏ thành nhiều công đoạn độc lập. Những khác biệt này quyết định cách bố trí khu sản xuất, kho trung gian và dòng di chuyển nội bộ. Cùng một layout nhưng đặt vào nhịp sản xuất khác sẽ cho hiệu quả hoàn toàn khác.
2. Cách nhập – xuất hàng và tổ chức logistics nội bộ
Doanh nghiệp xuất hàng liên tục theo đơn nhỏ sẽ có yêu cầu khác với doanh nghiệp xuất theo lô lớn hoặc container. Phương thức xuất hàng ảnh hưởng trực tiếp đến vị trí cửa xưởng, khu tập kết, lối xe nâng và bãi xe. Chỉ cần khác cách tổ chức logistics, layout phù hợp với mô hình này có thể trở thành điểm nghẽn với mô hình khác.
3. Dòng nguyên liệu, bán thành phẩm và phương tiện di chuyển
Layout không chỉ là vị trí máy móc, mà là cách các dòng di chuyển tương tác với nhau mỗi ngày. Dòng nguyên liệu, dòng bán thành phẩm và lộ trình xe nâng chỉ cần lệch nhịp ở một khâu cũng có thể gây ùn tắc, chồng chéo hoặc gián đoạn sản xuất, dù bản vẽ ban đầu trông rất “đẹp”.
Vì sao nhiều layout nhìn vận hành tốt nhưng khó áp dụng?
Một thực tế ít được nhìn thấy là nhiều nhà xưởng vận hành trơn tru hiện nay đã trải qua nhiều lần điều chỉnh sau khi đi vào hoạt động. Những bất hợp lý ban đầu chỉ lộ rõ khi xưởng bắt đầu chạy thật và phải được khắc phục bằng chi phí, thời gian và gián đoạn sản xuất. Người tham quan thường chỉ nhìn thấy trạng thái ổn định cuối cùng, mà không thấy những phần đã phải thay đổi hoặc loại bỏ.
Vấn đề không nằm ở việc chủ đầu tư tính toán sai
Phần lớn chủ đầu tư đều đã cân nhắc rất kỹ về chi phí, diện tích và công suất ngay từ đầu. Điểm khác biệt thường không nằm ở mức độ cẩn trọng, mà ở kinh nghiệm triển khai và quan sát đủ nhiều mô hình nhà xưởng để hiểu rằng mỗi layout chỉ phù hợp với một bài toán vận hành cụ thể.
Layout của doanh nghiệp khác được sinh ra từ bài toán của họ, không phải của mình.
Khi nào layout nhà xưởng thực sự hiệu quả?
Nhà xưởng chỉ phát huy giá trị lâu dài khi layout được thiết kế dựa trên:
-
Cách doanh nghiệp tổ chức sản xuất thực tế
-
Phương thức nhập – xuất hàng và logistics nội bộ
-
Định hướng mở rộng và thay đổi trong tương lai
Thay vì sao chép một mô hình có sẵn, hiệu quả vận hành chỉ đến khi layout phản ánh đúng cách doanh nghiệp đang và sẽ vận hành.
